Inhoudsopgave
Patrick Stewart is woensdag 28 oktober op 86-jarige leeftijd overleden, meldde NU.nl donderdag. De meeste mensen kennen hem als kapitein Jean-Luc Picard uit Star Trek of als Professor X uit X-Men. Maar wie was de man achter die rollen? Een jongen uit een arbeidersstadje in Yorkshire die al bijna dertig jaar op het toneel stond voordat Hollywood hem ontdekte, en die zijn ridderslag kreeg voor het toneel, niet voor de film.
Hoe oud was Patrick Stewart en waar kwam hij vandaan?
Patrick Stewart werd geboren op 13 juli 1940 in Mirfield, een klein textielstadje in het Engelse graafschap Yorkshire. Hij werd 86 jaar. Wat er over zijn jeugd bekend is, staat vooral in zijn eigen interviews en op de Engelstalige Wikipedia.
Zijn liefde voor toneel begon op de lagere school. Een leraar Engels, Cecil Dormand, gaf hem een boek van Shakespeare in handen en liet hem voor de klas spelen. Stewart heeft hem later altijd genoemd als de reden dat hij acteur werd. Op zijn vijftiende ging hij van school. Hij werkte een jaar als verslaggever bij een lokale krant, maar kreeg van zijn baas de keus tussen journalistiek en toneel. Hij koos het toneel, ging in een meubelzaak werken zodat hij kon blijven repeteren, en kreeg uiteindelijk een beurs voor de Bristol Old Vic Theatre School.
Zestien jaar bij de Royal Shakespeare Company
In 1959 stond Stewart voor het eerst als beroepsacteur op het toneel. In 1966 werd hij lid van de Royal Shakespeare Company, het beroemdste toneelgezelschap van Engeland, en daar bleef hij tot 1982. Hij speelde er in meer dan zestig producties, naast acteurs als Ben Kingsley en Helen Mirren, schrijft AD. In 1979 won hij zijn eerste Olivier Award, de belangrijkste Britse toneelprijs, voor Antony and Cleopatra.
Op tv en in de bioscoop bleef hij in die jaren een bekend gezicht zonder bekende naam. Hij had rollen in Britse series als I, Claudius en Tinker Tailor Soldier Spy, en kleine filmrollen in Excalibur en Dune. Dat hij een groot acteur was, wisten vooral theaterbezoekers.
Waar ken je Patrick Stewart van?
Dat veranderde in 1987. Een producent van Star Trek zag hem tijdens een voordracht in Los Angeles en vroeg hem voor de rol van kapitein Picard in Star Trek: The Next Generation. Stewart wist naar eigen zeggen weinig van Star Trek. Hij tekende het contract voor zes jaar vooral omdat iedereen om hem heen dacht dat de serie snel zou stoppen en hij daarna terug kon naar Londen. Zijn vriend Ian McKellen raadde hem af zijn toneelcarrière ervoor op te geven.
Het liep anders. De serie duurde zeven seizoenen, er volgden vier films en later de serie Star Trek: Picard. Vanaf 2000 speelde hij ook Professor Charles Xavier in de X-Men-films, uitgerekend naast McKellen als Magneto. Zijn laatste filmrol is die van Xavier in Avengers: Doomsday, die in december uitkomt. Toch zag hij Picard nooit als een stap terug. Volgens Wikipedia zei hij dat al die jaren koningen en prinsen spelen bij de Royal Shakespeare Company “niets anders waren dan voorbereiding” op de kapiteinsstoel van de Enterprise.
Sir Patrick: ridder voor het toneel
Ook toen hij in Hollywood beroemd was, bleef het toneel zijn eerste liefde. In de jaren negentig maakte hij een eenmansversie van A Christmas Carol, waarin hij alle personages zelf speelde. In 2008 won hij zijn tweede Olivier Award, voor zijn rol als koning Claudius in Hamlet tegenover David Tennant. Met McKellen speelde hij in 2009 in Londen en in 2014 op Broadway Waiting for Godot.
Die toewijding werd beloond. In 2001 werd hij benoemd tot Officier in de Orde van het Britse Rijk. In 2010 werd hij geridderd voor zijn verdiensten voor het drama, en op 2 juni dat jaar sloeg koningin Elizabeth II hem in Buckingham Palace tot ridder. Sindsdien was hij Sir Patrick Stewart. Daarnaast kreeg hij een ster op de Hollywood Walk of Fame (1996) en een Grammy voor zijn vertelling van Peter en de wolf.
Wat deed hij naast het acteren?
Stewart bleef zijn hele leven verbonden met zijn streek. Van 2004 tot 2015 was hij kanselier van de Universiteit van Huddersfield, waar hij ook les gaf aan dramastudenten. De universiteit noemde in 2016 een gebouw naar hem. Hij was supporter van voetbalclub Huddersfield Town en droeg in 2012 de olympische fakkel voor de Spelen van Londen, wat hij naar eigen zeggen mooier vond dan welke filmpremière ook.
Hij zette zich ook in voor goede doelen. Hij was beschermheer van Refuge, een Britse organisatie die vrouwen helpt die huiselijk geweld ontvluchten, en stelde aan de universiteit een beurs in voor onderzoek naar huiselijk geweld. In 2023 verscheen zijn autobiografie Making It So.
Wat zijn collega’s na zijn dood benadrukten, was niet de beroemdheid maar de mens. Marvel Studios noemde hem in een verklaring, die RTL Boulevard overnam, “een gulle collega” en “een echte heer”. Dat past bij iemand die met een Shakespeare-boek op een dorpsschool begon en daar zijn hele leven trouw aan bleef.
