Inhoudsopgave
Freek de Jonge wil een digitale versie van zichzelf. De cabaretier werkt aan een AI-model dat is gebouwd op zijn complete oeuvre, en als het af is, moeten mensen ermee kunnen praten. Op woensdag 21 oktober bevestigde hij het op NPO Radio 1, na een eerder bericht in de Leeuwarder Courant, meldde NU.nl. Hoe oud is De Jonge eigenlijk, en waarom past juist dit project bij een man die al bijna zestig jaar op het podium staat?
Hoe oud is Freek de Jonge?
Frederik Jan Georg de Jonge werd op 30 augustus 1944 geboren in Westernieland, een dorp in Groningen. Hij is nu 82 jaar. Hij is de zoon van een hervormd predikant en groeide op op verschillende plekken in het land, van Workum en Zaandam tot Kloetinge in Zeeland. Volgens Wikipedia stond hij op zijn elfde voor het eerst op een podium.
Van Neerlands Hoop tot soloartiest
Tijdens zijn studie culturele antropologie in Amsterdam ontmoette hij Bram Vermeulen. Vanaf juni 1968 traden ze samen op als Neerlands Hoop in Bange Dagen, een sociaal geëngageerd duo dat in de jaren zeventig uitgroeide tot een vaste waarde. In 1980 ging het duo uit elkaar en begon De Jonge solo. Hij gold als de eerste cabaretier die een rode draad door een hele voorstelling trok, en de running gag werd zijn handelsmerk.
Daarna volgde een lange reeks voorstellingen, van De Komiek in 1980 tot De Bedevaart en De Volgende. Zijn oudejaarsconferences werden door de IKON en later de VPRO uitgezonden. Hij schreef romans als Zaansch Veem en Neerlands Bloed, speelde in films als De Illusionist en scoorde in 1997 met Robert Jan Stips een nummer 1-hit met Leven na de dood. Van 1997 tot 2000 schreef hij dagelijks een column op de voorpagina van Het Parool.
Hij kreeg in de loop der jaren onder meer de Groenman-taalprijs (2005), de oeuvreprijs van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2008) en de Toon Hermans Award (2016). Eind 2017 werd hij Groninger van het Jaar, voor zijn inzet voor de gedupeerden van de aardbevingen.
Wat het AI-project inhoudt
De Jonge werkt voor het project samen met studenten van de Universiteit Utrecht en de TU Eindhoven, schreef Nieuws.nl. Alles wat hij gemaakt heeft, van interviews tot romans en platen, gaat in een database. Daarop komt een taalmodel dat vragen kan beantwoorden en zelf vragen kan stellen. Het doel is dat je daarna een gesprek kunt voeren met een digitale Freek.
Geld is volgens hem niet de drijfveer. Hij wijst erop dat je met AI nu al Freud en Einstein met elkaar kunt laten praten, omdat hun gedachtegoed in modellen is verwerkt. Hij vindt dat kunstenaars en schrijvers zelf moeten bedenken hoe AI hun werk kan verspreiden, in plaats van dat aan anderen over te laten. Wanneer het model klaar is, weet hij niet. “Er gaan vast nog dertig jaar overheen,” zei hij op de radio, met de toevoeging dat hij er zelf nog graag plezier van wil hebben.
Waarom dit bij De Jonge past
Helemaal nieuw is het idee voor hem niet. Al in februari 2025 schreef hij in Trouw een opiniestuk met de titel Laat AI van ons worden. En blijven. Het AI-model is dus geen gril, maar het vervolg op een standpunt dat hij eerder publiekelijk innam.
Het past ook bij hoe hij zijn werk altijd heeft gezien. De Jonge was de cabaretier die verhaallijnen door een voorstelling trok en grappen liet terugkomen, iemand die in samenhang denkt. Een taalmodel op zijn hele oeuvre is in die zin een poging om die samenhang bewaard te houden. Een oeuvre dat begon in 1968, met tientallen voorstellingen, conferences, boeken en platen, is bovendien groot genoeg om er een model op te bouwen. Weinig Nederlandse makers hebben zoveel tekst achtergelaten in zoveel verschillende vormen.
